Statü ve kullanım sınırı: Bu içerik uygulama öncesi hukuk kontrolü gerektiren çalışma politikası olarak yayımlanır; yürürlükte bir kurum politikası değildir. Girişim Kalkınma .org doğrulanmış bir dernek, vakıf veya kamu kurumu olduğu iddiasında değildir.
Amaç ve kapsam
Bağımsızlık, Tarafsızlık ve Etki Altında Kalmama; bir faaliyeti tanıtmak yerine, kararın hangi kanıta dayanacağını, hangi rolün sorumlu olduğunu ve hangi durumda ilerlemenin durdurulacağını görünür kılmak için tasarlanmıştır. Kullanıcı, sayfayı bir taahhüt veya resmî uygunluk belgesi olarak değil, doğrulanması gereken karar çerçevesi olarak kullanmalıdır.
Bu sayfanın cevapladığı soru: Bu karar, finansman veya ortaklık ilişkisi olmasaydı da aynı olur muydu?
Temel ilke, “önce kanıt, sonra karar”dır. İhtiyaç, hedef grup, kaynak, güvenlik, veri ve maliyet varsayımları ayrı ayrı doğrulanmadan başarı veya etki iddiası kurulmaz.
Girdi ve çıktı
Girdi tamamlanmadan çıktı üretilmez; eksik girdiyle üretilen çıktı, sonraki aşamalarda düzeltilemeyen bir belirsizlik taşır.
Uygulama adımları
- Finansman kaynaklarını ve payını görünür biçimde yayımla.
- Finansman sağlayanın değerlendirme ve karar aşamalarına erişimini yazılı olarak sınırla.
- Karara etki etme girişimlerini, sonuçlanma biçimiyle birlikte kaydet.
- Tek kaynağa bağımlılık eşiği tanımla; eşik aşılırsa bunu şeffaflık yayınında açıkla.
- Kamuoyu baskısı veya medya ilgisi nedeniyle karar değiştirilmesini ayrı bir kayıt konusu yap.
Karar ve sorumluluk sistemi
| Kapı | Sorulacak soru | Beklenen kanıt | Durdurma koşulu |
|---|---|---|---|
| İhtiyaç | Problem gerçekten var mı? | Görüşme, süreç verisi veya doğrudan gözlem | Problem tanımsız veya paydaş sahiplenmiyor |
| Uygulama | Çözüm güvenli ve uygulanabilir mi? | Pilot planı, sorumlu kişi, zaman ve erişim | Yetki, veri veya güvenlik engeli açık |
| Ekonomi | Kaynak kullanımı gerekçeli mi? | Maliyet kalemleri ve alternatif karşılaştırması | Maliyet sahibi veya finansman kaynağı belirsiz |
| Öğrenme | Sonuç nasıl değerlendirilecek? | Başlangıç değeri, hedef ve kontrol tarihi | Ölçülemeyen başarı iddiası |
Göstergeler ve durdurma koşulları
İzlenecek göstergeler
- Tek kaynaktan gelen finansmanın toplam içindeki payı
- Kaydedilen etki girişimi sayısı
- Beyan edilmiş ilişki nedeniyle çekilen karar verici sayısı
Durdurma koşulları
Aşağıdaki durumlardan biri varsa ilerleme durdurulur ve karar kaydına gerekçe yazılır.
- Finansman sağlayan taraf değerlendirme sürecine erişiyorsa
- Bağımlılık eşiği aşıldığı hâlde açıklanmamışsa
- Karar, kayda geçmemiş bir dış talep sonrası değişmişse
Asgari kayıt seti
- Kayıt kodu ve sürüm
- Hazırlayan, değerlendiren ve karar veren rol
- Kararın tarihi ve gerekçesi
- Dayanak kanıt veya kaynak
- Risk, çıkar çatışması ve veri notu
- Bir sonraki kontrol tarihi
- Değişiklik günlüğü
Kayıt sistemi gerçek kişisel veya hassas veri gerektiriyorsa güvenli backend, rol bazlı erişim, saklama-silme düzeni ve hukuk onayı olmadan canlılaştırılmaz.
Katılımcı ve paydaş hakları
Katılımcı; süreç ölçütlerini, verisinin kullanım amacını, kararın hangi aşamada olduğunu ve mevcut itiraz kanalını anlayabilmelidir. İtiraz değerlendirmesi mümkün olduğunca ilk kararı veren kişiden ayrılmalı; çıkar çatışması beyanı ve çekilme mekanizması bulunmalıdır. Erişilebilirlik ihtiyacı, başvuruyu zayıflatan bir unsur olarak değerlendirilemez.
Kontrol ve güncellik
Son içerik kontrolü: 15 Ağustos 2026. Bir sonraki kontrol: 15 Şubat 2027. Bu sayfa dış dünyaya ilişkin güncel bir program, bütçe veya sonuç iddiası içermez. Gerçek kurum, mevzuat, finansman veya tarih bilgisi eklendiğinde birincil/resmî kaynak ve görünür yeniden kontrol tarihi zorunludur.
Bağımsızlık bir niyet beyanı değil, kayıt düzenidir. Etki girişimlerinin kaydedilmediği bir yapıda "bağımsızız" ifadesi doğrulanamaz ve bu nedenle savunulamaz.