Statü ve kullanım sınırı: Bu içerik uygulama öncesi hukuk kontrolü gerektiren çalışma politikası olarak yayımlanır; yürürlükte bir kurum politikası değildir. Girişim Kalkınma .org doğrulanmış bir dernek, vakıf veya kamu kurumu olduğu iddiasında değildir.
Amaç ve kapsam
İfşa Kanalı ve Misilleme Yasağı; bir faaliyeti tanıtmak yerine, kararın hangi kanıta dayanacağını, hangi rolün sorumlu olduğunu ve hangi durumda ilerlemenin durdurulacağını görünür kılmak için tasarlanmıştır. Kullanıcı, sayfayı bir taahhüt veya resmî uygunluk belgesi olarak değil, doğrulanması gereken karar çerçevesi olarak kullanmalıdır.
Bu sayfanın cevapladığı soru: Bildirimde bulunan kişi, bildirdiği kişiye bağımlı bir konumda mı?
Temel ilke, “önce kanıt, sonra karar”dır. İhtiyaç, hedef grup, kaynak, güvenlik, veri ve maliyet varsayımları ayrı ayrı doğrulanmadan başarı veya etki iddiası kurulmaz.
Girdi ve çıktı
Girdi tamamlanmadan çıktı üretilmez; eksik girdiyle üretilen çıktı, sonraki aşamalarda düzeltilemeyen bir belirsizlik taşır.
Uygulama adımları
- Hiyerarşiden bağımsız en az bir bildirim kanalı aç ve görünür kıl.
- İsimsiz bildirime izin ver; isimsiz olduğu için incelemeyi reddetme.
- Bildirimde bulunanın kimliğini bilme ihtiyacı olan rolü asgaride tut ve kaydet.
- Bildirilen kişinin, bildirimde bulunanın değerlendirmesine katılmasını engelle.
- Misilleme yasağını yazılı hâle getir; misilleme iddiasını ayrı bir inceleme konusu yap.
- İnceleme sonucunu, gizliliği koruyarak bildirimde bulunana geri bildir.
Karar ve sorumluluk sistemi
| Kapı | Sorulacak soru | Beklenen kanıt | Durdurma koşulu |
|---|---|---|---|
| İhtiyaç | Problem gerçekten var mı? | Görüşme, süreç verisi veya doğrudan gözlem | Problem tanımsız veya paydaş sahiplenmiyor |
| Uygulama | Çözüm güvenli ve uygulanabilir mi? | Pilot planı, sorumlu kişi, zaman ve erişim | Yetki, veri veya güvenlik engeli açık |
| Ekonomi | Kaynak kullanımı gerekçeli mi? | Maliyet kalemleri ve alternatif karşılaştırması | Maliyet sahibi veya finansman kaynağı belirsiz |
| Öğrenme | Sonuç nasıl değerlendirilecek? | Başlangıç değeri, hedef ve kontrol tarihi | Ölçülemeyen başarı iddiası |
Göstergeler ve durdurma koşulları
İzlenecek göstergeler
- Bildirim sayısı ve kanal dağılımı
- İnceleme süresi ve sonuçlandırma oranı
- Misilleme iddiası sayısı ve sonucu
Durdurma koşulları
Aşağıdaki durumlardan biri varsa ilerleme durdurulur ve karar kaydına gerekçe yazılır.
- Tek bildirim kanalı, bildirimin muhatabı olabilecek role bağlıysa
- İsimsiz bildirim otomatik olarak işleme alınmıyorsa
- Bildirimde bulunan kişi hakkında bildirim sonrası olumsuz bir karar gerekçesiz alınmışsa
Asgari kayıt seti
- Kayıt kodu ve sürüm
- Hazırlayan, değerlendiren ve karar veren rol
- Kararın tarihi ve gerekçesi
- Dayanak kanıt veya kaynak
- Risk, çıkar çatışması ve veri notu
- Bir sonraki kontrol tarihi
- Değişiklik günlüğü
Kayıt sistemi gerçek kişisel veya hassas veri gerektiriyorsa güvenli backend, rol bazlı erişim, saklama-silme düzeni ve hukuk onayı olmadan canlılaştırılmaz.
Katılımcı ve paydaş hakları
Katılımcı; süreç ölçütlerini, verisinin kullanım amacını, kararın hangi aşamada olduğunu ve mevcut itiraz kanalını anlayabilmelidir. İtiraz değerlendirmesi mümkün olduğunca ilk kararı veren kişiden ayrılmalı; çıkar çatışması beyanı ve çekilme mekanizması bulunmalıdır. Erişilebilirlik ihtiyacı, başvuruyu zayıflatan bir unsur olarak değerlendirilemez.
Kontrol ve güncellik
Son içerik kontrolü: 15 Ağustos 2026. Bir sonraki kontrol: 15 Şubat 2027. Bu sayfa dış dünyaya ilişkin güncel bir program, bütçe veya sonuç iddiası içermez. Gerçek kurum, mevzuat, finansman veya tarih bilgisi eklendiğinde birincil/resmî kaynak ve görünür yeniden kontrol tarihi zorunludur.
Bildirim sayısının düşük olması sağlıklı bir işaret değildir; çoğunlukla kanalın güvenilmediğini gösterir. Gerçek kimlik ve hassas veri işleneceği için bu kanal, hukuk onayı ve güvenli altyapı olmadan canlılaştırılmaz.