Statü ve kullanım sınırı: Bu içerik gerçek program ilanı değil; program tasarımının tek bir bileşenini anlatan mikro mimari belgesi olarak yayımlanır. Girişim Kalkınma .org doğrulanmış bir dernek, vakıf veya kamu kurumu olduğu iddiasında değildir.
Amaç ve kapsam
Kapanış, Çıktı Devri ve Öğrenme Aktarımı; bir faaliyeti tanıtmak yerine, kararın hangi kanıta dayanacağını, hangi rolün sorumlu olduğunu ve hangi durumda ilerlemenin durdurulacağını görünür kılmak için tasarlanmıştır. Kullanıcı, sayfayı bir taahhüt veya resmî uygunluk belgesi olarak değil, doğrulanması gereken karar çerçevesi olarak kullanmalıdır.
Bu sayfanın cevapladığı soru: Program bittiğinde çıktıyı kim sürdürecek ve bu kişi bunu kabul etti mi?
Temel ilke, “önce kanıt, sonra karar”dır. İhtiyaç, hedef grup, kaynak, güvenlik, veri ve maliyet varsayımları ayrı ayrı doğrulanmadan başarı veya etki iddiası kurulmaz.
Girdi ve çıktı
Girdi tamamlanmadan çıktı üretilmez; eksik girdiyle üretilen çıktı, sonraki aşamalarda düzeltilemeyen bir belirsizlik taşır.
Uygulama adımları
- Devralacak tarafı kapanıştan önce belirle ve yazılı kabulünü al.
- Veri için saklama, anonimleştirme veya silme kararını kapanışta uygula ve kaydet.
- Açık kalan riskleri devir tutanağına yaz; "tamamlandı" ifadesiyle örtme.
- Öğrenme notunu başarı ve başarısızlık ayrımı yaparak yaz.
- Kapanış raporunu şeffaflık yayınına ekle ve bir sonraki tasarım turunun girdisi yap.
Karar ve sorumluluk sistemi
| Kapı | Sorulacak soru | Beklenen kanıt | Durdurma koşulu |
|---|---|---|---|
| İhtiyaç | Problem gerçekten var mı? | Görüşme, süreç verisi veya doğrudan gözlem | Problem tanımsız veya paydaş sahiplenmiyor |
| Uygulama | Çözüm güvenli ve uygulanabilir mi? | Pilot planı, sorumlu kişi, zaman ve erişim | Yetki, veri veya güvenlik engeli açık |
| Ekonomi | Kaynak kullanımı gerekçeli mi? | Maliyet kalemleri ve alternatif karşılaştırması | Maliyet sahibi veya finansman kaynağı belirsiz |
| Öğrenme | Sonuç nasıl değerlendirilecek? | Başlangıç değeri, hedef ve kontrol tarihi | Ölçülemeyen başarı iddiası |
Göstergeler ve durdurma koşulları
İzlenecek göstergeler
- Yazılı kabul alınmış devir oranı
- Kapanışta uygulanan veri saklama-silme kararı oranı
- Öğrenme notunun sonraki tur tasarımında kullanılma durumu
Durdurma koşulları
Aşağıdaki durumlardan biri varsa ilerleme durdurulur ve karar kaydına gerekçe yazılır.
- Devralacak taraf belirsizse veya kabul etmemişse
- Katılımcı verisi için saklama-silme kararı verilmemişse
- Kapanış raporu açık riskleri gizliyorsa
Asgari kayıt seti
- Kayıt kodu ve sürüm
- Hazırlayan, değerlendiren ve karar veren rol
- Kararın tarihi ve gerekçesi
- Dayanak kanıt veya kaynak
- Risk, çıkar çatışması ve veri notu
- Bir sonraki kontrol tarihi
- Değişiklik günlüğü
Kayıt sistemi gerçek kişisel veya hassas veri gerektiriyorsa güvenli backend, rol bazlı erişim, saklama-silme düzeni ve hukuk onayı olmadan canlılaştırılmaz.
Katılımcı ve paydaş hakları
Katılımcı; süreç ölçütlerini, verisinin kullanım amacını, kararın hangi aşamada olduğunu ve mevcut itiraz kanalını anlayabilmelidir. İtiraz değerlendirmesi mümkün olduğunca ilk kararı veren kişiden ayrılmalı; çıkar çatışması beyanı ve çekilme mekanizması bulunmalıdır. Erişilebilirlik ihtiyacı, başvuruyu zayıflatan bir unsur olarak değerlendirilemez.
Kontrol ve güncellik
Son içerik kontrolü: 15 Ağustos 2026. Bir sonraki kontrol: 15 Şubat 2027. Bu sayfa dış dünyaya ilişkin güncel bir program, bütçe veya sonuç iddiası içermez. Gerçek kurum, mevzuat, finansman veya tarih bilgisi eklendiğinde birincil/resmî kaynak ve görünür yeniden kontrol tarihi zorunludur.
Kapanış, çoğu programın en zayıf aşamasıdır. Devir yapılmadan kapanan programın çıktısı kısa sürede kullanılmaz hâle gelir ve bir sonraki tur aynı problemi yeniden keşfeder.